XXX My i oni. Interdyscyplinarne obrazy wielokulturowe

Redaktor tomu:
- dr hab. Hanna Mamzer
Recenzent:
- prof. dr hab. Tomasz Zarycki

 

 

 

 

 

 

 

Wstęp

         Oddawany do rąk Czytelnika kolejny tom czasopisma „Człowiek i Społeczeństwo” to zbiór esejów zainspirowanych tematyką zróżnicowania kulturowego. Zamysł tej publikacji ma odzwierciedlać złożoność analiz tego fenomenu na trzech przynajmniej poziomach. Poziom pierwszy to poziom deskryptywny, odzwierciedlający obraz zastanej rzeczywistości społeczno-kulturowej, w której zachodzą procesy wymagające komentarza ze strony humanistów. Poziom drugi – książka prezentuje ujęcia wielokulturowości z punktu widzenia różnych dziedzin humanistyki. Wreszcie poziom trzeci – zamieszczone w tomie teksty wskazują na interdyscyplinarne podejścia autorów wypowiadających się w swoich artykułach. Ich wizje wielokulturowości nie są nigdy zainspirowane jedną tylko dyscypliną humanistyki, ale sięgają po elementy wielu różnych podejść. Taka trzypoziomowa struktura pozwala ukazać różnorodność możliwości myślenia o zróżnicowaniu kulturowym.
Nie bez powodu w tytule tomu znajduje się dychotomia „My i oni”. Kategoryzowanie zjawisk doświadczanych w świecie zewnętrznym jest konstytutywną cechą kognitywnych procesów człowieka, który zawsze dąży do symplifikacji otaczającego go świata. Podziały na kategorie redukują różnorodność poprzez ignorowanie szczegółów, które je różnią od siebie. Procesy stereotypizacji, etykietowania (labeling), naznaczania, ‘szufladkowania’ (pigeonwholing) nieodłącznie towarzyszą funkcjonowaniu podmiotu w grupie. Ułatwiają nie tylko percepcję, ale przede wszystkim upraszczają proces podejmowania decyzji co do aplikowania strategii behawioralnych, które w danym momencie mają największe szanse powodzenia. Postrzeganie różnic kulturowych także odnosi się do owej dychotomii przeciwstawiającej sobie dwie grupy: nas i ich. My i oni – jesteśmy od siebie inni i te różnice pozwalają nie tylko na dookreślanie kim się nie jest (a kim jest ktoś inny), ale przede wszystkim kim się jest. Jest to istotne spostrzeżenie – zwłaszcza w kontekście, zdawałoby się już naiwnego stwierdzenia, że „podróże kształcą”. Edukacyjny element peregrynacji nie dotyczy tylko świata zewnętrznego – co najczęściej przychodzi nam na myśl. Przede wszystkim idzie o poznawanie świata wewnętrznego podmiotu wędrującego. Konfrontacja ze zmieniającym się otoczeniem prędzej czy później wymusza konfrontację z samym sobą i swoimi cechami. Kontakt z zewnętrzną odmiennością jest chyba najlepszą drogą poznania wewnętrznej stałości cech podmiotu.
W ten oto sposób poznawanie różnic kulturowych staje się przyczynkiem do ogólnego poznania samego siebie. Potraktowanie tego zdania jako metafory pozwala na jeszcze jedną rzecz: na wskazanie, że intelektualna mobilność poza granice własnej dyscypliny badawczej przyczynia się nie tylko do wzbogacenia opisu przedmiotu badanego, ale przyczynia się też oczywiście do poszerzenia poznawczych horyzontów podmiotu poznającego. Stąd w tekstach niniejszego tomu niejednokrotnie pojawia się sugestia, by dana dziedzina humanistyki, otwierając się na wielokulturową rzeczywistość, posługiwała się różnorodnymi narzędziami poznawczymi, nie obawiając się zapożyczeń od dziedzin innych. Nie obawiając się metawielokulturowości. Hanna Mamzer

 

Spis treści:

Andrzej Pankalla, Anna Wnuk

Psychologia (trans)kulturowa naszych czasów
Człowiek i Społeczeństwo, tom XXX, Poznań 2010;  

 

Ewa Kawiecka

Wielokulturowość i toSsamość w świetle problemów współczesnej antropologii społeczno- kulturowej
Człowiek i Społeczeństwo, tom XXX, Poznań 2010;

 

Sebastian Tomasz Kołodziejczyk

Pluralizm jako wartość i jako antywartość. Filozoficzne tło Sycia społecznego
Człowiek i Społeczeństwo, tom XXX, Poznań 2010;

 

Agnieszka Aleksandra Jaszczak

Wielokulturowe kraj(obrazy)
Człowiek i Społeczeństwo, tom XXX, Poznań 2010;

 

Dobrochna Hildebrandt-Wypych

Razem, a jednak osobno – zmieniające się cele holenderskiej polityki integracji szkolnej mniejszości etnicznych
Człowiek i Społeczeństwo, tom XXX, Poznań 2010;

 

Izabela Czerniejewska

Język jako brama do społeczeństwa polskiego. O zmaganiach edukacyjnych imigrantów
Człowiek i Społeczeństwo, tom XXX, Poznań 2010;

 

Aleksandra Bilewicz

Próba asercji. O nadawaniu nowych znaczeń toSsamości etnicznej śydów sefardyjskich
Człowiek i Społeczeństwo, tom XXX, Poznań 2010;

 

Paweł Zajas

"L'Afrique qui disparaît, l'Afrique qui n'est pas". O wizualnej tożsamości Afryki Południowej
Człowiek i Społeczeństwo, tom XXX, Poznań 2010;

 

Michał Bilewicz, Natalia Dudek

Nasze zbrodnie ? ich zbrodnie. Potoczne wyjaśnienia historycznych mordów w Pawłokomie
Człowiek i Społeczeństwo, tom XXX, Poznań 2010;